Ֆրանսիացի նկարիչ, քանդակագործ, դեկորատիվ արվեստի մեծ վարպետ Ֆեռնան Լեժեն ծնվել է 1881 թվականի փետերվարի 4-ին՝ Ֆրանսիայի հյուսիսում: Նրա հայրը՝ Անրի Արման Լեժեն, ով զբաղվում էր անասնապահությամբ, մահացել է ապագա նկարչի ծնվելուց մի քանի տարի անց: Մայրը՝ Մարի Ադել Դյունոնը, ապրում էր իր ֆերմայում՝ Լիզորում մինչև իր մահը՝ 1922 թվական: 1903 թվականին ընդունվում է դեկորատիվ արվեստի համալսարան, այնուհետև Ժուլիանի ակադեմիա: լեժենի ստեղծագործությունները ունեն կոմունիստական քաղաքական հայացքներին հակառակ, բավականին հեղափոխական ենթատեքստեր։ Ժամանակակից արվեստի աշխարհում՝ հեղինակի թանկարժեք կտավները աճուրդային բիզնեսի պահանջարկված նմուշներ են, որոնք իրենց տեղն են գտել ինչպես մասնավոր, այնպես էլ բազմաթիվ թանգարանների հավաքածուներում։

1908 թ.-ին Լեժեն ուղարկվում է Ուլյե, արվեստագետների տուն, որտեղ հանգրվանել էին ապագա գիտունները: Նա ծանոթանում է Արխիպենկոյի, Լորանի, Սուտինի, Շագալի, Դելանուանի հետ: Այդտեղ հաճախ լինում էին Մաքս Ջակոբը, Ապոլլիները, Ռենալը և այլ հայտնի մարդիկ: Նրանցից ոմանք դառնում են Լեժեի ընկերները:

1909 թ-ից Լեժեն սկսում է ստեղծագործել նոր ուղղությամբ՝ կուբիզմով: Լեժեի աշխատանքներոըմ զգալի տեղ են զբաղեցնում սոցիալական և արդյունաբերական թեմաները: Բացի նկարչությունից, նա զբաղվում էր նաև կերամիկայով, գրքի նկարազարդումներով, հագուստի և գորգերի ձևավորմամբ, աշխատում է թատրոնում և կինոյում:

1919 թ-ին Լեժեն ամուսանում է Ժանն Լոյի հետ, սկսում է աշխատել իր հիմնական նկարների վրա, և ցուցադրում է իր աշխատանքները փարիզյան Լեոնս Ռոզենբերգիպատկերասրահում և Անտվերպենում: Նա ընկերական հարաբերություններ էհաստատում Լե Կորբյուզի հետ, գրում է “Վերանորոգում”-ը և “Մեծ ճաշ” –ը: Նա ներգրավվում է Աբել Հանսի “Անիվը” ֆիլմի աշխատանքներում, պատկերազարդում է գրքեր, իրականացնում է ներկայացումների համար կոստյումների դեկորացիաների ծրագրեր, ընդհանուր առմամբ վարում է ակտիվ ստեծագործական կյանք: Լեժեն իրընկեների կողմից ստանում է ?տյուբիստե մականունը:

Լեժեն ստացել է ճարտարապետական երկամյա կրթություն, իսկ ավելի ուշ եղել է աուդիտոր Փարիզի գեղարվեստի դպրոցում: Լեժեն, Բրակի և իսպանացի նկարիչ Պաբլո Պիկասոյի հետ միասին կարևոր դեր էր զբաղեցնում կուբիզմի ձևավորման և տարածման մեջ: Լեժեի մասնակցությունը համաշխարհային պատերազմին ազդեցություն է ունեցել իր հետագա աշխատանքների վրա:
Լեժերը ենթադրում էր, որ նկարիչը չպետք է փորձի ստեղծել գեղեցիկ օբյեկտներ,սակայն բավական է, որ նա ստեղծի գեղեցիկ նկարներ, որոնց համար մարդիկ չենունենա ավելի կարևոր բան, քան հեծանիվի անիվը:

Նրա առաջին նկարները նկարված են կուբիզմ ոճի մեջ (“Նստած կինը”, “Անտառում մերկացածները”): Իր նկարներում Լեժեն օգտագործել է տեխնածին սիմվոլներ, պատկերելով օբյեկտներն ու մարդկանց՝ տեխնածին ձևով:
“Քաղաք”-ը այդ առումով աառավել ուշագրավ գեղանկարներից մեկն է: Լեժեիաշխատանքները փոքր ազդեցություն չունեին Նիդեռլանդներում նեոպլաստիզմիձևավորմանը և կառուցողականություն Խարհրդային Միությունում: XX դարի կեսերինԼեժեն ուներ հաջողություններ և որպես գեղագնկարիչ, և որպես քանդակագործ:Ստեղծելով խճանկար, կերամիկա և գոբելեններ, նա նաև օգտագործում էրկառուցողականության սկզբունքները: Իր վերջին կտավներում Լեժեն օգտագործել էընտրության և տուգանքի մոնոխրոմ կազմի գույները: ?Մեծ շքերթե-ը իր վերջինկտավներից մեկն է- դա մի օրիգինալ ոճի մոնումենտալ օրինակ է:

1924 թ-ին Լեժեն բացում է անվճար նկարչական դպրոց: Իսկ 1927թ.-ին Բելորուսիայիցտաղանդավոր Նադեժդա Խոդասեվիչը դառնում է ակադեմիայի սան, ով ամբողջ կյանքըերազել էր լինել համաշխարհային արվեստի մայրաքաղաքում: Սկզբում նա Նադյայինուշադրություն չէր դարձնում: Երևի Նադյան նրան տարօրինակ էր թվում. Լռակյացայտոսկրոտ աղջիկ, չէր արձագանքում նրա կատակներին: Իրականում նա դրանքուղակի չէր հասկանում՝ նրա ֆրանսերենի իմացությունը հազիվ բավարարում էր,որպեսզի պատահական անցորդից ճանապարհ հարցներ: Ժամանակի ընթացքում, վերանայելով Խոդասեվիչի աշխատանքները, Լեժեն զարմացավ օտարերկրացու ?համրեհմտությամբ և տաղանդով և սկսեց հատուկ դարձնել նրան:

Կյանքի այս ստեղծագործական կողմը Նադիային մեծ ուրախություն էր պարգևում: Լեժեն, Նադյային համարելով իր ամենատաղանդավոր սանը, առաջարկեց նրան ասիստենտի պարտականություն և բնակարան ակադեմիայում, և նրա հոգում ներշնչելով հույս ապագայի հանդեպ: Բայց այդ օրը, երբ Նադյան տոնում էր իր բնակարանամուտը, սկսվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը: Լեժեն որպես մարտնչած Առաջին համաշխարհային պատերազմում և  գազով թունավորված Վերդենների կողմից, որոշեց գնալ Ամերիկա և համառորեն կանչելով Նադյային: Մարսելում նա երկար ժամանակ չէր նստում նավ, հուսալով, որ համենայն դեպս Նադյան կմտափոխվի և կգա: Բայց Նադյան չլքեց Փարիզը: Չորս տարի Նադյան մասնակցել է դիմադրության շարժմանը, լինելով վտանգի տակ: Թաքնվելով, փոխելով անունն ու արտաքինը, ոչ մի անգամ չափսոսլով, որ մնացել է Ֆրանսիայում:

Պատերազմից հետո Նադյան կարծես վերածնվեց: Լեժեն վերադարձավ, վերականգնվեց աշխատանքները ակադեմիայում, նրա աշխատանքները ցուցադրվեցին, դրանք գնեցին կոլեկցիոներները: Պիկասոն, բարձր գնահատելով Խոդասեվիչի արարչագործությունը, ժամանակ առ ժամանակ, նրան հրավիրում էր իր մոտ և ստիպում, որ նա ազնվորեն պատմեր Լեժեի վերջին աշխատանքների մասին: Նադյան, համակերպվելով կյանքի միայնությանը, կյանքից  չէր սպասում ոչ մի անակնկալ, բայց առջևում կար ևս մի ասպասելի շրջադարձ: Այրիացած Լեժեն նրան առաջարկություն է անում: Նադյան պատասխանում է համաձայնությամբ և ներդնում է իր ամբողջ ուժերը, որպեսզի ամուսնությունը դարձնի երջանիկ:

Նկարիչը մահացել է 1955 թ. օգոստոսի  17-ին, Ֆրանսիայի սրտում՝ Ժիֆ-սյուր-Իվետում փոքր քաղաքում:  Ֆերնան Լեժեյի մահից հետո, այրի կինը՝ Նադյան դարձավ Լեժեի աշխատանքների ժառանգորդը: Նրա շնորհիվ 1960թ.-ին Բիոտիում բացվեց Լեժեի թանգարանը:

 

 

Powered by Facebook Comments

www.qezhamar.com - Ամեն ինչ քեզ համար
Կարդացել են՝ 594 անգամ:

Մեր փոստատարի միջոցով ստացեք նոր նյութերը Ձեր էլ-հասցեին: